Çdo vit, Maratona e Tiranës mbledh mijëra vrapues – profesionistë, amatorë, sportistë vendas dhe të huaj – që testojnë kufijtë e tyre në rrugët e kryeqytetit. Një element që bie në sy është fakti se shumë prej fituesve të vendeve të para në kategoritë kryesore vijnë nga kontinenti afrikan, veçanërisht nga vende si Kenia, Etiopia dhe Uganda.
Kjo ka nxitur diskutime të shumta në rrjetet sociale dhe mediat lokale: pse gjithmonë fitojnë afrikanët? A është kjo diçka negative për sportistët shqiptarë, apo thjesht një tregues i nivelit të lartë të konkurrencës që Tirana po arrin të tërheqë?
Një traditë e fuqishme në vrapim:
Për të kuptuar këtë fenomen, duhet parë më gjerë. Kenia dhe Etiopia janë ndër vendet që kanë prodhuar disa nga vrapuesit më të mirë në historinë e atletikës botërore. Që nga vitet ’60, sportistë nga këto vende kanë dominuar maratonat e famshme të Nju Jorkut, Londrës apo Bostonit. Arsyeja nuk lidhet me rastësinë, por me kulturën sportive, kushtet gjeografike dhe sistemet e trajnimit që ekzistojnë atje.
Shumë prej tyre stërviten në lartësi të mëdha (2,000–2,500 metra mbi nivelin e detit), çka u jep një avantazh fiziologjik në qëndrueshmëri dhe kapacitet oksigjenimi. Por mbi të gjitha, ekziston një motiv personal dhe kombëtar për sukses, sepse sporti shihet si rrugë drejt përmirësimit ekonomik dhe vetërealizimit.
Tirana në hartën ndërkombëtare të maratonave!
Fakti që Tirana po tërheq atletë të tillë profesionistë është në vetvete një shenjë e mirë. Kjo do të thotë se Maratona e Tiranës po fitohet nga një nivel konkurrues ndërkombëtar, dhe se organizimi i saj po shihet seriozisht nga sportistë profesionistë që garojnë nëpër Evropë.
Pjesëmarrja e afrikanëve sjell edhe vlerë sportive dhe prestigj për qytetin. Kur një maratonë fiton reputacionin se tërheq atletë të klasit botëror, ajo bëhet më tërheqëse për sponsorë, turistë sportivë dhe media. Për Tiranën, kjo është një mënyrë për të ndërtuar imazhin e saj si një qytet që promovon sportin dhe diversitetin kulturor.
Sfida për atletët vendas:
Natyrisht, pjesëmarrja e atletëve afrikanë ngre nivelin e konkurrencës, gjë që mund të duket dekurajuese për sportistët shqiptarë. Por kjo nuk duhet parë si pengesë, përkundrazi, si sfidë dhe mundësi për rritje.
Nëse atletët vendas përballen me kundërshtarë më të fortë, ata kanë motivim më të madh për t’u stërvitur, për të përmirësuar performancën dhe për të kërkuar mbështetje institucionale. Fitoret e huaja mund të shërbejnë si shtysë për të investuar më shumë në sportin bazë, në infrastrukturën e trajnimit dhe në mbështetjen e talenteve të rinj.
Në shumë vende evropiane ndodh e njëjta gjë: maratonat lokale fitohen nga atletë afrikanë, por kjo nuk e zvogëlon krenarinë e qytetit – përkundrazi, rrit vlerën e eventit.
Sporti si urë mes kulturave:
Në fund të fundit, maratona është më shumë se një garë: është një festë e lëvizjes, bashkimit dhe respektit reciprok. Pjesëmarrja e atletëve nga kontinente të ndryshme e bën këtë ngjarje më shumëdimensionale dhe më të pasur. Të gjithë vrapojnë në të njëjtin itinerar, nën të njëjtin diell, me të njëjtin qëllim: të arrijnë në finish me dinjitet dhe forcë.
Prandaj, fitoret e sportistëve afrikanë në Tiranë nuk duhet parë si “dominim i huaj”, por si shenjë e hapjes dhe integrimit të qytetit në arenën ndërkombëtare të sportit.
Përfundim: Maratona si pasqyrë e progresit.
Maratona e Tiranës është ende e re, por po rritet me ritme të shpejta. Fakti që tërheq atletë profesionistë nga Afrika është tregues se ajo po merr rëndësi globale. Sfida për Shqipërinë është që, përkrah këtyre kampionëve të huaj, të rrisë dhe mbështesë kampionët e vet.
Sepse, në fund të fundit, sporti nuk është garë mes kontinenteve – është garë me vetveten. Dhe Tirana, si çdo qytet që kërkon të përmirësohet, është ende duke vrapuar drejt finishit të progresit.
